Taal en lezen in groep 7
Wat leren de kinderen bij taal en lezen in groep 7
Begrijpend lezen, studeren lezen en voorlezen op toon
Je kind leert steeds beter om te gaan met strategieën om de betekenis van teksten te doorgronden (begrijpend lezen). Een strategie is een slimme aanpak die je bewust kiest om een tekst beter te begrijpen. Voor het lezen bekijkt je kind de titel, de tussenkopjes en de plaatjes en bedenkt het wat het al over het onderwerp weet. Tijdens het lezen stelt het zichzelf vragen, zoekt het de betekenis van onbekende woorden op en controleert het of het de tekst nog begrijpt. Na het lezen vat het de tekst kort samen in eigen woorden.
In groep 7 worden de teksten langer en complexer. Je kind leert de opbouw van een tekst herkennen: wordt er een probleem met een oplossing beschreven, een oorzaak met een gevolg, of worden twee dingen met elkaar vergeleken? Wie de opbouw herkent, weet waar de belangrijkste informatie te vinden is. Daarnaast leren de kinderen kritisch te lezen. Is dit een feit of een mening? Wie heeft de tekst geschreven en met welk doel? Kan ik deze informatie op internet vertrouwen? Dat sluit aan bij de aandacht die we op school geven aan kritisch denken en mediawijsheid.
Studerend lezen
Bij studerend lezen gaat het om lezen om te leren. Je kind leert uit een tekst de hoofdzaken te halen en die te onderscheiden van de bijzaken. Het oefent met markeren, met het maken van een schema of woordweb en met het schrijven van een korte samenvatting. Ook het opzoeken van informatie komt aan bod: hoe gebruik je een inhoudsopgave, een register of een woordenboek, en hoe zoek je gericht op internet? Bij de zaakvakken komt dit allemaal samen, want daar leren de kinderen uit teksten met kaarten, tabellen en tijdbalken. Deze vaardigheden zijn ook belangrijk voor het leren van een toets, een eerste stap naar het zelfstandig leren in het voortgezet onderwijs.
Voorlezen op toon
Een tekst goed voorlezen is een vak apart. De kinderen leren hun stem te gebruiken om een verhaal tot leven te brengen: niet te snel lezen, rusten bij een punt of komma, spannende stukken zachter of juist harder lezen en de juiste toon kiezen voor een vraag, een uitroep of een gesprek tussen twee personages. Ze oefenen met verhalen, gedichten en korte toneelteksten, eerst in een klein groepje en daarna voor de klas. Voorlezen op toon helpt ook bij het begrijpen van een tekst: wie de juiste toon kiest, laat zien dat hij snapt wat er gebeurt.
Spelling: werkwoorden in de verleden tijd
In groep 6 is je kind begonnen met de werkwoordspelling in de tegenwoordige tijd, met de beruchte vormen op -dt. In groep 7 komt de verleden tijd erbij. Of je -te of -de schrijft, hangt af van de laatste letter van de stam. Veel scholen gebruiken daarvoor het ezelsbruggetje ‘t kofschip: eindigt de stam op een van de medeklinkers uit dat woord, dan schrijf je -te (ik werkte, hij fietste); anders schrijf je -de (ik woonde, zij speelde). Daarna volgt het voltooid deelwoord: gewerkt, gewoond, verhuisd. Ook andere lastige woorden komen terug, zoals woorden met een tussen-s en leenwoorden uit het Engels en het Frans.
Taalbeschouwing en stellen
Bij het ontleden van zinnen leren de kinderen naast de persoonsvorm en het onderwerp ook het werkwoordelijk gezegde en het lijdend voorwerp herkennen. Bij woordsoorten komen onder andere het bijvoeglijk naamwoord, het telwoord en verschillende voornaamwoorden aan bod. Bij het schrijven leren de kinderen hun tekst af te stemmen op de lezer en het doel. Ze schrijven bijvoorbeeld een verslag van een excursie, een instructie of een betoog waarin ze hun mening onderbouwen met argumenten. Ze leren hun tekst na te lezen en te verbeteren, eventueel samen met een klasgenoot.
Woordenschat
In groep 7 komen de kinderen in teksten steeds vaker woorden tegen die ze in het dagelijks leven weinig horen, zoals woorden uit de zaakvakken (bijvoorbeeld klimaat, provincie of middeleeuwen) en abstracte woorden als gevolg, invloed en voorwaarde. In de lessen leren de kinderen hoe ze de betekenis van een onbekend woord kunnen afleiden uit de zin of uit de rest van de tekst, en wanneer het verstandig is om een woord op te zoeken. Nieuwe woorden worden herhaald en in verschillende situaties gebruikt, zodat ze echt blijven hangen.
Spreken en luisteren
Spreken en luisteren is in groep 7 meer dan een spreekbeurt houden. De kinderen leren in een groepje te overleggen, naar elkaar te luisteren, op elkaar te reageren en samen tot een besluit te komen. Ze voeren een discussie over een stelling en leren daarbij argumenten te geven en de mening van een ander te respecteren, ook als ze het er niet mee eens zijn. Bij een presentatie leren ze hun verhaal te ondersteunen met een digitale presentatie of een poster en vragen uit de klas te beantwoorden.
Thuis
Lezen blijft de beste oefening. Moedig je kind aan om boeken te lezen die het zelf leuk vindt, en praat samen over het nieuws, bijvoorbeeld na het kijken van het Jeugdjournaal of het lezen van een kinderkrant: wat is er gebeurd en wat vind je daarvan? Met het pasje van de bibliotheek kan je kind ook in de bibliotheek in de stad boeken lenen. Op de pagina Lezen en leren lezen; tips voor thuis vind je nog meer ideeën.