Taal en lezen in groep 6
Leesstrategieën helpen bij begrijpend lezen
Lezen blijft ook in groep 6 heel belangrijk. Dit schooljaar gaat je kind verder met het aanleren van allerlei leesstrategieën die helpen om teksten te begrijpen. Je kind leert bijvoorbeeld stil te staan bij wat voor soort tekst het is, goed te kijken naar koppen en bijschriften, te letten op woorden die een signaal zijn, voorbeelden (bijvoorbeeld, zoals) en voorkennis van het onderwerp te benutten. Ook leert je kind het onderscheid herkennen tussen feiten en meningen.
In groep 5 heeft je kind al voorzichtig kennisgemaakt met grammatica (werkwoorden herkennen). In groep 6 leert het al de persoonsvorm en het onderwerp benoemen – het begin van zinsontleding. Voegwoorden, vraagwoorden, zelfstandig naamwoorden, trappen van vergelijking en de verschillen tussen tegenwoordige tijd en verleden tijd komen ook al aan bod.
Bij spelling maakt je kind dit schooljaar een begin met de werkwoordspelling. In groep 6 wordt kennisgemaakt met werkwoordsvormen op -dt. Lastig!
- Lezen: AVI-E6. Begrijpend lezen van instructieve en informatieve teksten. Tekstsoorten onderscheiden. Herkennen van voorbeelden, tegenstellingen, oorzaak-gevolg en middel-doelrelaties in teksten. Naslagwerken gebruiken als woordenboek, encyclopedie en internet
- Stellen: een e-mail, brief, verhaal, gedicht, boekverslag. Met aandacht voor alinea’s, titels, kopjes (en goed gebruik van hoofdletters en leestekens (punt, komma, dubbele punt, puntkomma, aanhalingstekens, haakjes)
- Spreken/luisteren: spreekbeurt houden, muurkrant of werkstuk maken
- Spelling: Meervoud op ‘s; woorden met een c; woorden op -atie en -itie en -tie; tijdsaanduidingen met ‘s, hoofdletters bij landen, steden, inwoners; werkwoordspelling met -dt
- Grammatica: persoonsvorm en onderwerp benoemen
Technisch lezen: vlot lezen blijft oefenen
De meeste kinderen lezen in groep 6 al vlot en zonder te haperen. Toch blijft het technisch lezen een vast onderdeel van het lesprogramma, want ook een goede lezer wordt beter door veel te lezen. Net als in groep 4 en 5 werken we met de methode Estafette. De teksten worden langer, de woorden moeilijker en de zinnen ingewikkelder. Er komen steeds meer informatieve teksten bij, zoals artikelen, instructies en teksten uit de krant. Met de toetsen van ons leerlingvolgsysteem volgen we hoe het technisch lezen van je kind zich ontwikkelt. Zo kan de leerkracht op tijd extra oefening geven aan een kind dat nog wat meer tijd nodig heeft, en een kind dat al heel vlot leest juist meer uitdaging bieden.
Begrijpend lezen in de klas
De leesstrategieën worden niet alleen uitgelegd, ze worden ook voorgedaan. De leerkracht leest een tekst hardop en vertelt daarbij wat hij of zij denkt: ‘Ik zie een kopje met het woord oorzaak, dus ik verwacht dat hier uitgelegd wordt waarom iets gebeurt.’ Daarna oefenen de kinderen zelf, eerst samen met een maatje en later zelfstandig. Ze voorspellen waar een tekst over zal gaan, stellen zichzelf vragen tijdens het lezen, zoeken de betekenis van een onbekend woord op en vatten aan het eind in een paar zinnen samen wat de belangrijkste boodschap was. Signaalwoorden als want, omdat, daardoor, maar en bijvoorbeeld laten zien hoe zinnen en alinea’s met elkaar samenhangen. Wie die woorden herkent, begrijpt sneller wat de schrijver bedoelt. Ook bij de andere vakken, zoals aardrijkskunde, geschiedenis en natuur, passen de kinderen deze strategieën toe. Zo leren ze dat begrijpend lezen geen los vak is, maar iets wat je de hele dag nodig hebt.
Woordenschat
Hoe meer woorden een kind kent, hoe beter het een tekst begrijpt. Daarom blijft er in groep 6 veel aandacht voor woordenschat. Nieuwe woorden worden uitgelegd, uitgebeeld en in verschillende zinnen gebruikt, zodat de kinderen ze echt leren kennen. In groep 6 gaat het ook steeds vaker om schooltaalwoorden: woorden die in instructies en lesteksten voorkomen, zoals vergelijken, verklaren, toelichten en samenvatten. Kinderen die deze woorden begrijpen, weten beter wat er van hen gevraagd wordt.
De eerste stappen in de werkwoordspelling
In groep 6 leert je kind eerst de persoonsvorm te vinden: het werkwoord dat verandert als je de zin in een andere tijd zet. Daarna komt de spelling van de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd aan bod: ik werk, jij werkt, hij werkt. Bij werkwoorden waarvan de stam op een d eindigt, zoals worden, vinden en antwoorden, ontstaan de bekende vormen met -dt: hij wordt, zij vindt, jij antwoordt. Een handig hulpmiddel is het werkwoord lopen: hoor je bij lopen een t (hij loopt), dan schrijf je bij worden ook een t achter de stam (hij wordt). Staat jij achter de persoonsvorm, zoals in een vraag, dan valt de t weg: word jij ook lid? Dit vraagt veel oefening en zal in groep 7 en 8 verder worden uitgebreid.
Spreekbeurt, werkstuk en boekverslag
In groep 6 leren de kinderen hoe ze informatie verzamelen, ordenen en aan anderen presenteren. Bij een spreekbeurt, een muurkrant of een werkstuk kiezen ze een onderwerp, zoeken ze informatie op in boeken, naslagwerken en op internet, en bedenken ze een duidelijke indeling met een begin, een middenstuk en een slot. In de klas wordt besproken hoe je goed vertelt: rustig praten, de klas aankijken en je verhaal ondersteunen met plaatjes of voorwerpen. De andere kinderen oefenen ondertussen het actief luisteren en het stellen van goede vragen. Bij een boekverslag vertelt je kind over een boek dat het zelf gelezen heeft en legt het uit waarom het boek wel of juist niet de moeite waard is.
Wat kun je thuis doen?
Je kunt je kind thuis op een eenvoudige manier helpen. Lees regelmatig samen of laat je kind voorlezen uit een boek dat het zelf gekozen heeft. Praat over wat jullie gelezen hebben: waar ging het over, wat vond je kind spannend en waarom? Ga samen naar de bibliotheek; dankzij de samenwerking van onze school met de Bibliotheek Hengelo is elk kind gratis lid. Oefen de werkwoordspelling spelenderwijs met korte zinnetjes, bijvoorbeeld tijdens het boodschappen doen of aan tafel. Meer ideeën vind je op onze pagina Lezen en leren lezen; tips voor thuis. Heb je vragen over de taal- of leesontwikkeling van je kind? Loop dan gerust even binnen bij de leerkracht van je kind.